Liệu pháp hormone thay thế khi mãn kinh: lợi ích, rủi ro và lựa chọn

Liệu pháp hormone thay thế là gì?

Quanh thời kỳ mãn kinh, buồng trứng tạo ít estrogen hơn, có thể gây bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, khó ngủ và khô âm đạo. HRT bổ sung estrogen để làm dịu các triệu chứng này.

Nếu bạn vẫn còn tử cung, estrogen thường được kết hợp với progestogen, một hormone giống progesterone, vì chỉ dùng estrogen có thể làm tăng nguy cơ ung thư niêm mạc tử cung. Nếu bạn đã cắt tử cung, thường chỉ dùng estrogen.

Có những loại HRT nào?

HRT có nhiều dạng. Bác sĩ sẽ trao đổi với bạn về dạng phù hợp với triệu chứng và sức khỏe của bạn:

• Estrogen toàn thân, tác động lên toàn cơ thể, dạng viên uống, miếng dán da, gel hoặc xịt.
• Progestogen, dạng viên uống, miếng dán kết hợp hoặc vòng tránh thai nội tiết (dụng cụ tử cung).
• Estrogen tại chỗ âm đạo, dạng kem, viên đặt, thuốc đặt hoặc vòng, cho khô âm đạo và đau khi quan hệ.
• Testosterone, một số bác sĩ chuyên khoa kê cho tình trạng giảm ham muốn.

HRT có những lợi ích gì?

Lợi ích chính là làm dịu các triệu chứng mãn kinh. Nhiều người thấy khác biệt trong vài ngày hoặc vài tuần.

• Bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm ít hơn và nhẹ hơn.
• Ngủ ngon hơn khi trước đó đổ mồ hôi đêm làm bạn thức giấc.
• Giúp cải thiện tâm trạng sa sút và lo âu do mãn kinh.
• Giảm khô âm đạo và đau khi quan hệ.
• Giảm mất xương, giúp giảm nguy cơ loãng xương và gãy xương.
• Giúp duy trì sức mạnh cơ bắp.

HRT có những rủi ro gì?

Với phần lớn mọi người, nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng là thấp, và tùy vào loại HRT, thời gian dùng và sức khỏe của chính bạn.

HRT kết hợp làm tăng nhẹ nguy cơ ung thư vú. NHS ước tính có thêm khoảng 5 ca trên mỗi 1.000 phụ nữ dùng HRT kết hợp trong 5 năm, và nguy cơ giảm trở lại sau khi ngừng. HRT chỉ có estrogen làm tăng nguy cơ rất ít hoặc không tăng.

HRT dạng viên uống có thể làm tăng nguy cơ cục máu đông và đột quỵ, dù nguy cơ vẫn thấp, nhất là dưới 60 tuổi. Miếng dán, gel và xịt qua da dường như không làm tăng nguy cơ cục máu đông. Tác dụng phụ thường gặp gồm căng đau ngực, đầy hơi và ra chút máu, thường giảm sau vài tháng.

HRT có an toàn không?

Nỗi lo về HRT tăng lên sau một nghiên cứu lớn tại Mỹ năm 2002. Các nghiên cứu sau đó cho thấy phần lớn tác hại xảy ra ở phụ nữ trên 60 tuổi bắt đầu HRT nhiều năm sau mãn kinh, và phụ nữ trẻ hơn có rủi ro thấp hơn và lợi ích nhiều hơn.

Ngày nay, với nhiều người dưới 60 tuổi, hoặc trong vòng 10 năm sau kỳ kinh cuối, không có nguy cơ cao bị ung thư vú hay cục máu đông, lợi ích nhiều khả năng lớn hơn rủi ro. Liệu pháp có phù hợp với bạn không là quyết định bạn đưa ra cùng bác sĩ, dựa trên triệu chứng và tiền sử của bạn.

Ai thường không dùng được HRT?

HRT toàn thân thường không được khuyên dùng nếu bạn từng bị ung thư vú hoặc ung thư tử cung, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, cục máu đông hoặc bệnh gan. Liệu pháp cũng không dùng khi mang thai.

Ngay cả khi đó, các cách điều trị khác vẫn có thể giúp ích, và đôi khi vẫn có thể dùng estrogen tại chỗ âm đạo. Hãy hỏi bác sĩ những gì có thể phù hợp với bạn.

Có những cách điều trị mãn kinh không dùng hormone nào?

Nếu bạn không thể dùng HRT, hoặc không muốn, có những lựa chọn khác để hỏi bác sĩ:

• Một số thuốc chống trầm cảm liều thấp, cho bốc hỏa và tâm trạng.
• Gabapentin hoặc clonidine, có thể giảm bốc hỏa và giúp ngủ ngon.
• Fezolinetant, một thuốc mới nhắm vào trung tâm điều nhiệt của não.
• Kem dưỡng ẩm và gel bôi trơn âm đạo không kê đơn cho tình trạng khô.
• Các bước thay đổi lối sống, như giữ mát, mặc nhiều lớp mỏng và hạn chế rượu bia, caffeine.

Tôi nên hỏi bác sĩ gì về HRT?

Hãy mang theo danh sách triệu chứng và mức độ ảnh hưởng, cùng tiền sử bản thân và gia đình về ung thư, cục máu đông, đột quỵ và bệnh tim. Những câu hỏi hữu ích gồm:

• Loại và dạng nào phù hợp với tôi, và vì sao?
• Lợi ích và rủi ro riêng của tôi là gì?
• Làm sao biết liệu pháp có hiệu quả, và khi nào chúng ta xem xét lại?
• Tôi có thể thử những lựa chọn không dùng hormone nào thay thế?