ฮอร์โมนทดแทนในวัยหมดประจำเดือน: ประโยชน์ ความเสี่ยง และทางเลือก

ฮอร์โมนทดแทนคืออะไร

ในช่วงวัยหมดประจำเดือน รังไข่สร้างเอสโตรเจนน้อยลง ซึ่งอาจทำให้ร้อนวูบวาบ เหงื่อออกตอนกลางคืน นอนหลับไม่ดี และช่องคลอดแห้ง HRT เติมเอสโตรเจนเพื่อบรรเทาอาการเหล่านี้

หากคุณยังมีมดลูก มักให้เอสโตรเจนร่วมกับโปรเจสโตเจน ซึ่งเป็นฮอร์โมนคล้ายโปรเจสเตอโรน เพราะเอสโตรเจนอย่างเดียวอาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก หากคุณผ่าตัดมดลูกออกแล้ว มักใช้เอสโตรเจนอย่างเดียว

HRT มีแบบไหนบ้าง

HRT มีหลายรูปแบบ แพทย์จะพูดคุยกับคุณว่าแบบไหนเหมาะกับอาการและสุขภาพของคุณ

• เอสโตรเจนที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย ในรูปยาเม็ด แผ่นแปะผิวหนัง เจล หรือสเปรย์
• โปรเจสโตเจน ในรูปยาเม็ด แผ่นแปะแบบรวม หรือห่วงอนามัยชนิดฮอร์โมน (IUD)
• เอสโตรเจนเฉพาะที่ทางช่องคลอด ในรูปครีม ยาเม็ด ยาสอด หรือห่วง สำหรับอาการช่องคลอดแห้งและเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
• เทสโทสเตอโรน ซึ่งแพทย์เฉพาะทางบางท่านสั่งให้เมื่อมีความต้องการทางเพศต่ำ

HRT มีประโยชน์อะไรบ้าง

ประโยชน์หลักคือบรรเทาอาการวัยหมดประจำเดือน หลายคนสังเกตเห็นความแตกต่างภายในไม่กี่วันหรือไม่กี่สัปดาห์

• ร้อนวูบวาบและเหงื่อออกตอนกลางคืนน้อยลงและเบาลง
• นอนหลับได้ดีขึ้น หากเคยตื่นเพราะเหงื่อออกตอนกลางคืน
• ช่วยเรื่องอารมณ์หดหู่และความวิตกกังวลที่เกิดจากวัยหมดประจำเดือน
• บรรเทาอาการช่องคลอดแห้งและเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
• ลดการสูญเสียมวลกระดูก ซึ่งลดความเสี่ยงโรคกระดูกพรุนและกระดูกหัก
• ช่วยรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

HRT มีความเสี่ยงอะไรบ้าง

สำหรับคนส่วนใหญ่ ความเสี่ยงของผลข้างเคียงร้ายแรงอยู่ในระดับต่ำ และขึ้นกับชนิดของ HRT ระยะเวลาที่ใช้ และสุขภาพของคุณเอง

HRT แบบรวมเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านมเล็กน้อย NHS ประมาณว่ามีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นราว 5 รายต่อผู้หญิงทุก 1,000 คนที่ใช้ HRT แบบรวมนาน 5 ปี และความเสี่ยงจะลดลงอีกครั้งหลังหยุดใช้ ส่วน HRT แบบเอสโตรเจนอย่างเดียวเพิ่มความเสี่ยงเพียงเล็กน้อยหรือไม่เพิ่มเลย

HRT แบบเม็ดอาจเพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง แม้ความเสี่ยงยังต่ำ โดยเฉพาะในผู้ที่อายุน้อยกว่า 60 ปี แผ่นแปะ เจล และสเปรย์ที่ใช้ทางผิวหนังดูเหมือนจะไม่เพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือด ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ เจ็บเต้านม ท้องอืด และเลือดออกกะปริดกะปรอย ซึ่งมักดีขึ้นภายในไม่กี่เดือน

HRT ปลอดภัยไหม

ความกังวลเรื่อง HRT เพิ่มขึ้นหลังการศึกษาขนาดใหญ่ในสหรัฐอเมริกาเมื่อปี 2002 งานวิจัยต่อมาพบว่าผลเสียส่วนใหญ่เกิดในผู้หญิงอายุเกิน 60 ปีที่เริ่ม HRT หลังหมดประจำเดือนไปหลายปี และผู้หญิงที่อายุน้อยกว่ามีความเสี่ยงต่ำกว่าและได้ประโยชน์มากกว่า

ปัจจุบัน สำหรับหลายคนที่อายุน้อยกว่า 60 ปี หรือประจำเดือนครั้งสุดท้ายผ่านมาไม่เกิน 10 ปี และไม่มีความเสี่ยงสูงต่อมะเร็งเต้านมหรือลิ่มเลือด ประโยชน์มีแนวโน้มมากกว่าความเสี่ยง HRT เหมาะกับคุณหรือไม่ เป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์ โดยพิจารณาจากอาการและประวัติของคุณ

ใครที่มักใช้ HRT ไม่ได้

มักไม่แนะนำ HRT ที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย หากคุณเคยเป็นมะเร็งเต้านมหรือมะเร็งมดลูก โรคหลอดเลือดสมอง หัวใจวาย ลิ่มเลือด หรือโรคตับ และไม่ใช้ระหว่างตั้งครรภ์

ถึงอย่างนั้น การรักษาอื่นก็อาจช่วยได้ และบางครั้งเอสโตรเจนทางช่องคลอดยังเป็นทางเลือกได้ ลองถามแพทย์ว่าคุณมีทางเลือกอะไรบ้าง

การรักษาวัยหมดประจำเดือนแบบไม่ใช้ฮอร์โมนมีอะไรบ้าง

หากคุณใช้ HRT ไม่ได้หรือไม่ต้องการใช้ ยังมีทางเลือกอื่นที่ปรึกษาแพทย์ได้

• ยาต้านซึมเศร้าบางชนิดในขนาดต่ำ สำหรับอาการร้อนวูบวาบและอารมณ์
• กาบาเพนตินหรือโคลนิดีน ซึ่งอาจลดอาการร้อนวูบวาบและช่วยให้นอนหลับ
• เฟโซลิเนแทนท์ (fezolinetant) ยาใหม่ที่ออกฤทธิ์ต่อระบบควบคุมอุณหภูมิของสมอง
• มอยส์เจอไรเซอร์และสารหล่อลื่นสำหรับช่องคลอดที่ซื้อได้เองโดยไม่ต้องมีใบสั่งยา สำหรับอาการช่องคลอดแห้ง
• การปรับวิถีชีวิต เช่น ทำให้ร่างกายเย็น แต่งตัวเป็นชั้น ๆ และจำกัดแอลกอฮอล์และคาเฟอีน

ควรถามแพทย์เรื่อง HRT อย่างไรบ้าง

เตรียมรายการอาการและผลกระทบที่มีต่อคุณ พร้อมประวัติส่วนตัวและครอบครัวเรื่องมะเร็ง ลิ่มเลือด โรคหลอดเลือดสมอง และโรคหัวใจ คำถามที่มีประโยชน์ ได้แก่

• ชนิดและรูปแบบไหนที่เหมาะกับฉัน และเพราะอะไร
• ประโยชน์และความเสี่ยงสำหรับตัวฉันเองคืออะไร
• จะรู้ได้อย่างไรว่าได้ผล และจะทบทวนการรักษาเมื่อไร
• มีทางเลือกที่ไม่ใช้ฮอร์โมนอะไรบ้างที่ฉันลองแทนได้