बाळंतपणानंतरच्या नैराश्याची लक्षणे कोणती?

हे बेबी ब्लूज आहेत की बाळंतपणानंतरचे नैराश्य?

बेबी ब्लूज बऱ्याचदा बाळंतपणानंतर 2 ते 3 दिवसांनी सुरू होतात. मूड पटापट बदलणे, स्पष्ट कारण नसताना रडू येणे, चिंता किंवा भारावल्यासारखे वाटणे, आणि नीट झोप न येणे असे होऊ शकते. या भावना येतात-जातात आणि सहसा काही दिवसांत ते 2 आठवड्यांत आपोआप कमी होतात.

बाळंतपणानंतरचे नैराश्य जास्त तीव्र असते आणि जास्त काळ टिकते. 2 आठवड्यांनंतरही भावना हलक्या होत नाहीत, आणि रोजची कामे करणे कठीण होते. ते बहुतेक वेळा बाळंतपणानंतर 1 ते 3 आठवड्यांनी सुरू होते, पण ते गर्भारपणात किंवा बाळ झाल्यानंतर वर्षभरापर्यंत कधीही सुरू होऊ शकते.

बाळंतपणानंतरच्या नैराश्याची लक्षणे कोणती?

मदत घेण्यासाठी सगळी लक्षणे असण्याची गरज नाही. यापैकी काही लक्षणे 2 आठवड्यांपेक्षा जास्त टिकली, तर डॉक्टर, नर्स किंवा मिडवाइफला फोन करा:

• दिवसभराचा बराच वेळ उदास, निराश, रिकामे किंवा खचल्यासारखे वाटणे.
• राग, चिडचिड किंवा अस्वस्थता वाटणे.
• नेहमीपेक्षा जास्त रडणे.
• आधी आवडणाऱ्या गोष्टींमधला रस किंवा आनंद कमी होणे.
• नेहमीपेक्षा खूप जास्त किंवा कमी झोपणे, किंवा संधी असूनही झोप न लागणे.
• नेहमीपेक्षा खूप जास्त किंवा कमी खाणे.
• अपराधी, लाज वाटणे किंवा कुचकामी वाटणे, किंवा आपण वाईट आई-वडील आहोत असे वाटणे.
• लक्ष केंद्रित करणे, लक्षात ठेवणे किंवा निर्णय घेणे कठीण जाणे.
• मित्रमैत्रिणी आणि कुटुंबापासून दूर राहणे.
• बाळापासून तुटल्यासारखे वाटणे, किंवा अपेक्षेप्रमाणे बाळाबद्दल माया न वाटणे.
• स्वतःला किंवा बाळाला इजा करण्याचे विचार येणे.

बाळंतपणानंतरची चिंता कशी वाटते?

गर्भारपणात किंवा नंतर चिंतेचे विकार होऊ शकतात, कधी नैराश्यासोबत आणि कधी स्वतंत्रपणे. सतत भीती किंवा काळजी वाटू शकते, किंवा बाळाबद्दलची काळजी थांबवताच येत नाही असे वाटू शकते.

चिंता शरीरातही दिसू शकते: डोकेदुखी, छातीत धडधड किंवा ठोके चुकल्यासारखे वाटणे, बधिरपणा, किंवा जलद, उथळ श्वास. छातीत दुखणे किंवा श्वास घ्यायला त्रास होणे याची नेहमी डॉक्टरांकडून तपासणी करून घ्या, ती फक्त चिंता आहे असे गृहीत धरू नका.

पोस्टपार्टम सायकोसिसची लक्षणे कोणती?

पोस्टपार्टम सायकोसिस हा दुर्मीळ पण गंभीर आजार आहे, जो साधारण 1,000 मातांपैकी 1 ला होतो. तो सहसा बाळंतपणानंतरच्या पहिल्या 2 आठवड्यांत अचानक, बऱ्याचदा काही तासांत किंवा दिवसांत सुरू होतो. ही वैद्यकीय इमर्जन्सी आहे, त्यामुळे 911 किंवा तुमच्या स्थानिक इमर्जन्सी नंबरवर फोन करा. लक्षणे अशी:

• जे प्रत्यक्षात नाही ते ऐकू येणे, दिसणे किंवा जाणवणे.
• खरे असण्याची शक्यता कमी असलेल्या गोष्टींवर ठाम विश्वास किंवा भीती.
• खूप उत्साही किंवा अतिसक्रिय वाटणे, भरभर बोलणे किंवा झोपेची गरज न वाटणे.
• खूप खचलेला मूड, किंवा उत्साह आणि उदासी यांच्यात पटापट बदलणारा मूड.
• खूप गोंधळल्यासारखे वाटणे.

बाळंतपणानंतरचे नैराश्य कोणाला होण्याची शक्यता जास्त असते?

कोणत्याही नवीन आई-वडिलांना ते होऊ शकते. साधारण 8 पैकी 1 नवीन माता बाळंतपणानंतरच्या वर्षात लक्षणे असल्याचे सांगतात. बाळंतपणानंतरच्या पहिल्या 24 तासांत हार्मोनची पातळी झपाट्याने कमी होते, आणि थकवा, ताण आणि आयुष्यातला मोठा बदल त्यात भर घालतात. तुमचा धोका जास्त असू शकतो, जर तुम्हाला:

• गर्भारपणापूर्वी, गर्भारपणात किंवा आधीच्या बाळंतपणानंतर नैराश्य होते.
• कुटुंबात नैराश्य किंवा बायपोलर डिसऑर्डरचा इतिहास आहे.
• बाळंतपण कठीण किंवा धक्कादायक (ट्रॉमॅटिक) झाले.
• जोडीदार, कुटुंब किंवा मित्रमैत्रिणींकडून कमी आधार आहे.
• पैशांच्या अडचणी, नात्यातील ताण किंवा घरगुती हिंसाचाराला तोंड द्यावे लागत आहे.
• बाळ लवकर जन्मले आहे किंवा त्याला विशेष आरोग्यविषयक गरजा आहेत.
• स्तनपान करणे कठीण जात आहे.

बाळंतपणानंतरच्या नैराश्यावर उपचार कसे होतात?

उपचार म्हणजे सहसा टॉक थेरपी, औषध किंवा दोन्ही. कॉग्निटिव्ह बिहेविअरल थेरपी (CBT) सारख्या टॉक थेरपी, ज्या नकारात्मक विचार आणि सवयी बदलायला मदत करतात, चांगल्या प्रकारे काम करतात. डॉक्टर पर्याय समजावून सांगू शकतात आणि निवड करायला मदत करू शकतात, तुम्ही स्तनपान करत असाल तरीही.

लक्षणे लक्षात येताच डॉक्टरांना फोन करा. बाळंतपणानंतरच्या तपासणीची वाट पाहू नका. डॉक्टर एका साध्या रक्त तपासणीने थायरॉईडही तपासू शकतात, कारण बाळंतपणानंतर थायरॉईडची पातळी कमी होऊन अशीच लक्षणे दिसू शकतात.

बोलल्यास आपले बाळ आपल्यापासून नेले जाईल अशी भीती अनेक आई-वडिलांना वाटते. असे फार क्वचित होते. तुम्ही बाळाची काळजी घेऊ शकाल म्हणून तुम्हाला आधार देणे हेच तुमच्या आरोग्य टीमचे काम आहे.

बरे होत असताना कशाची मदत होऊ शकते?

छोटी पावलेही उपचाराला आधार देऊ शकतात. तुम्हाला कसे वाटते हे विश्वासातल्या एखाद्या व्यक्तीला सांगा, आणि जेवण, घरकाम आणि बाळाच्या काळजीत लोकांना मदत करू द्या. रोज थोडे चालणे, जमेल तेव्हा विश्रांती, आणि पालकांचा सपोर्ट ग्रुप यांचीही मदत होऊ शकते. मन सावरण्यासाठी दारू किंवा ड्रग्जचा आधार घेऊ नका.

अमेरिकेत National Maternal Mental Health Hotline (1-833-852-6262 वर कॉल किंवा मेसेज) दिवसाचे 24 तास, आठवड्याचे 7 दिवस, इंग्रजी आणि स्पॅनिशमध्ये मोफत, गोपनीय आधार देते.