Gezondheidsbibliotheek
Opvliegers: waarom ze komen en wat verlichting geeft
Wat opvliegers en nachtzweten zijn, hoe lang ze duren, hoe je ze verlicht, welke behandelingen je kunt bespreken en wanneer je naar een arts gaat.
Bijgewerkt op
In het kort
Opvliegers: waarom ze komen en wat verlichting geeft
Opvliegers zijn plotselinge golven van warmte in je gezicht, hals en borst, vaak met zweten, een rood gezicht en een snelle hartslag. Ze ontstaan door wisselende hormoonspiegels rond de menopauze en duren meestal 30 seconden tot 10 minuten. ’s Nachts heet het nachtzweten. Verkoelende trucjes en het vermijden van triggers helpen veel mensen, en er bestaan goed werkende hormonale en niet-hormonale behandelingen.
Geschreven door het Gyne-team · Medische controle: in behandeling
Belangrijkste punten
- Opvliegers en nachtzweten horen bij de meest voorkomende klachten van de menopauze.
- Ze komen het vaakst voor in het jaar voor en het jaar na je laatste menstruatie, maar kunnen jaren doorgaan.
- Koel blijven, laagjes dragen en triggers zoals alcohol, pittig eten en cafeïne vermijden kan helpen.
- Hormoontherapie is de meest effectieve behandeling, en er zijn ook niet-hormonale opties.
- Van supplementen zoals zilverkaars (black cohosh) en soja is niet bewezen dat ze werken, en sommige hebben risico’s.
Hoe voelt een opvlieger?
Een opvlieger is een plotseling warm gevoel, vooral in je bovenlichaam en gezicht. Je gezicht en hals kunnen rood worden, en er kunnen rode vlekken op je borst, rug en armen verschijnen.
Daarna kan flink zweten volgen, en vervolgens een koud, rillerig gevoel terwijl je afkoelt. De meeste opvliegers duren tussen 30 seconden en 10 minuten.
Wat veroorzaakt opvliegers?
In de jaren rond de menopauze maken je eierstokken minder oestrogeen aan en gaat het niveau op en neer. Men denkt dat die veranderingen invloed hebben op het deel van je hersenen dat je lichaamstemperatuur regelt, zodat het reageert alsof je het te warm hebt.
Sommige dingen kunnen opvliegers waarschijnlijker of heviger maken, zoals alcohol, pittig eten, cafeïne, roken, warme ruimtes en stress. Opvliegers kunnen ook vaker en heviger zijn bij mensen met overgewicht.
Hoe lang duren opvliegers?
Een opvlieger duurt seconden tot minuten. Ze kunnen meerdere keren per uur komen, een paar keer per dag of maar een of twee keer per week.
Over de jaren heen komen opvliegers het vaakst voor in het jaar voor en het jaar na je laatste menstruatie. Gemiddeld gaan ze een aantal jaren door, en bij sommige mensen duren ze 10 jaar of langer, soms tot 14 jaar na de menopauze. Zwarte en Latijns-Amerikaanse vrouwen hebben ze vaak meer jaren.
Hoe kan ik opvliegers stoppen of verlichten?
Misschien kun je ze niet helemaal stoppen, maar deze stappen helpen veel mensen:
- Schrijf op wat je opvliegers lijkt op te wekken, zodat je je eigen triggers kunt vermijden.
- Draag lichte laagjes die je snel kunt uittrekken.
- Neem een klein draagbaar ventilatortje mee, of drink een slokje koud water als een opvlieger begint.
- Beperk alcohol, pittig eten en cafeïne als ze opvliegers erger maken.
- Rook je, vraag je arts dan om hulp bij stoppen.
- Beweeg regelmatig en streef naar een gewicht dat gezond is voor jou.
- Probeer rustig, langzaam ademen of mindfulness als een opvlieger begint.
Hoe slaap ik met nachtzweten?
Nachtzweten kan je wakker maken en je de volgende dag moe laten voelen. Een paar aanpassingen maken de nachten makkelijker:
- Houd je slaapkamer koel en gebruik een ventilator.
- Gebruik beddengoed in laagjes, zodat je er een laag af kunt gooien.
- Draag lichte, ademende nachtkleding en leg een extra set klaar.
- Drink een beetje koud water voor het slapen en zet wat naast je bed.
- Vermijd ’s avonds alcohol en zware, pittige maaltijden.
Welke behandelingen helpen tegen opvliegers?
Zijn aanpassingen in je leefstijl niet genoeg, dan zijn er goed werkende behandelingen. Hormoontherapie, die oestrogeen aanvult, is de meest effectieve behandeling van opvliegers en nachtzweten voor mensen die het mogen gebruiken. Het heeft voordelen en risico’s die afhangen van je leeftijd en gezondheid.
Niet-hormonale opties op recept zijn onder meer sommige antidepressiva in lage dosis, gabapentine, clonidine en fezolinetant, een nieuwer medicijn dat werkt op de temperatuurregeling in de hersenen. Vroeg onderzoek wijst erop dat aanpakken voor lichaam en geest, zoals hypnotherapie en mindfulnessmeditatie, ook kunnen helpen.
Vraag je arts welke opties passen bij je klachten en je medische geschiedenis.
Werken natuurlijke middelen tegen opvliegers?
Van middelen zoals zilverkaars (black cohosh), DHEA en soja-isoflavonen is niet bewezen dat ze werken, en sommige hebben risico’s, zoals leverschade. Van plantaardige oestrogenen (fyto-oestrogenen) in voeding zoals soja is niet aangetoond dat ze steeds helpen, en hun veiligheid op lange termijn is onduidelijk.
Overleg altijd met je arts of apotheker voordat je een kruid of supplement neemt tegen overgangsklachten.
Wanneer naar een arts
- Opvliegers of nachtzweten verstoren je slaap, werk of dagelijks leven.
- Je menstruatie stopt, of opvliegers beginnen, voor je 45e.
- Nachtzweten maakt je beddengoed doornat, zelfs in een koele kamer, of komt samen met hoge koorts, hoesten, diarree of gewichtsverlies dat je niet kunt verklaren.
- Je hebt bloedverlies of spotting na 12 maanden zonder menstruatie.
- Je wilt praten over hormoontherapie of een niet-hormonale behandeling.
- Je hebt pijn op de borst, of een razende hartslag met flauwvallen of moeite met ademhalen: bel 911 of je lokale alarmnummer.
Hoe Gyne helpt
Gyne houdt opvliegers, nachtzweten, slaap en stemming bij en laat de patronen zien, zoals cafeïne die samenhangt met nachtzweten en slecht slapen. De app geeft praktische tips en een rapport dat je kunt aanpassen, zodat je makkelijker een gesprek over behandeling met je arts begint, en raadt nooit zelf een behandeling aan.
Perimenopauze en menopauzeDeze gids is algemene informatie, geen medisch advies. Alleen een arts kan een diagnose stellen.